25 czerwca – 31 października 2010
Plac Małachowskiego przed Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie

Kim byli Olędrzy?
To zamieszkujący dorzecze Wisły protestanccy osadnicy z Holandii, Flandrii, Fryzji i innych części Niemiec. Według szacunków na całym Mazowszu znajdowało się 191 wsi zamieszkałych przez Olędrów.

Kiedy pojawili się na ziemiach polskich?
Już w 1628 roku pierwsi Holendrzy osiedlili się na Saskiej Kępie pod Warszawą. Natomiast ponad sto lat później wojewoda miński Jan August Hilzen sprowadził osadników do wsi Holendry, nazwanej potem Kazuń Niemiecki (dziś Kazuń Nowy). W 1778 roku król Stanisław August Poniatowski potwierdził umowę zawartą przez starostę kampinoskiego Ludwika Gutakowskiego z osadnikami olęderskimi na zagospodarowanie terenów leżących między Puszczą Kampinoską a Wisłą. W 1781 roku Olędrzy osiedlili się na Kępie Nowodworskiej w Secyminie i w Śladowie. Powstanie styczniowe (1863) stało się datą graniczną procesu osadnictwa olęderskiego na Mazowszu. Powodem był dekret Rządu Narodowego wprowadzający uwłaszczenie chłopów oraz identyczny w swej wymowie ukaz cara Aleksandra II z marca 1864 roku mający na celu odciągnięcie polskiego chłopstwa od udziału w powstaniu.

Dlaczego powstała wystawa „Bobry Pana Boga”?
Celem wystawy jest prezentacja kultury olęderskiego osadnictwa w dolinie Wisły, a także historii 300-letniej koegzystencji Polaków, Holendrów i Niemców na Mazowszu. Ekspozycja zwraca uwagę na tragiczny stan zabytków olęderskich oraz zanikanie bogatej tradycji tego regionu. Stara się skłonić do refleksji nad mazowieckim dziedzictwem kulturowym, które nie jest monolitem, lecz barwną mozaiką wielu kultur.
Wystawa jest pierwszym etapem długotrwałego projekt mający na celu stworzenie przez Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie kolekcji olęderskiej, która pozwoli ocalić pamiątki po tej niezwykłej, ginącej obecnie kulturze.

Kurator wystawy: Paweł Matwiejczuk

Patronat honorowy:
























Patronat medialny:

26 czerwca 2010r, godz. 10:00-18:00
Warsztaty i inne imprezy edukacyjno-kulturalne towarzyszące wystawie skierowane do dzieci i dorosłych.

Ich celem jest przybliżenie dawnego osadnictwa olęderskiego na Mazowszu i życia dawnych mieszkańców tych ziem. Proponowane zadania, warsztaty czy konkursy mają w przystępny sposób pokazać, kim byli Olędrzy, jak żyli, czym się zajmowali itp. Dodatkowo przez cały dzień będzie odbywać się Ethnobazar.

Imprezy dla dzieci towarzyszące wystawie

Warsztaty wikliniarskie
Jednym z zajęć ludności olęderskiej było wikliniarstwo. Podczas imprezy odbędą się warsztaty dla dzieci prowadzone przez wikliniarza, podczas, których będzie można wykonać proste plecionki.

Tworzymy Wisłę
Życie Olędrów nierozłącznie związane było z wodą, a ich osady sytuowane były w dorzeczach rzek. Podczas imprezy towarzyszącej wystawie każdy będzie mógł stworzyć swój własny kawałek Wisły, aby przez cały dzień powstawała wodna kraina. Każda osoba będzie mogła dołożyć swój kawałek układanki ozdobiony własnoręcznie wg własnego pomysłu, tak, żeby z całości powstała nasza własna Wisła.

Jak mieszkali dawni Olędrzy? – warsztaty zdobienia kafelków
Ozdobę domów olęderskich stanowiły ręcznie zdobione kafle. Podczas warsztatów dzieci będą mogły samodzielne pomalować kafelki według oryginalnych holenderskich wzorów.

Gdzie jest Olęder? – gra dla rodzin (10.30 – 13:00 oraz 14:00 – 16:30)
Życie Olędrów było odmienne od życia ich polskich sąsiadów. Jakie właściwie było? Tego będzie można dowiedzieć się podczas gry rodzinnej. Będę w niej mogły brać udział 2 – 3 osobowe zespoły (najlepiej rodzinne - rodzeństwo lub rodzic z dzieckiem). Podczas gry uczestnicy będą uzupełniali mapę wsi olęderskiej, a na końcu czeka ich odnalezienie Olędra. Po drodze czekają ich zadania edukacyjne związane z tematem wystawy.

Imprezy dla dorosłych towarzyszące wystawie

10.00 – 18.00
Gra planszowa „Osiedlenia” - ok. 40-minutowe sesje, odbywające się przez cały czas trwania imprezy [Plac Małachowskiego]

16.00
„Mennonickie wspólnoty religijne na Mazowszu” – wykład dr Pawła Fijałkowskiego (Żydowski Instytut Historyczny im. E. Ringelbluma) [Bílý Koníček]

17.00
Projekcja krótkich filmów dokumentalnych o osadnictwie olęderskim (m.in. „Olendry w Nekli”, „Śladami kultury olęderskiej”) [Bílý Koníček]